Bài học thuê nhà ở xứ người
Ai cũng biết thuê nhà đàng hoàng để ở lâu dài tại Việt Nam phải ký hợp đồng 1-2 năm, đặt cọc 1-2 tháng tiền nhà. Và điều đó cũng không phải ngoại lệ khi đi thuê nhà ở nước ngoài, nhất là ở những nơi thuê nhà khó khăn vì khủng hoảng thiếu nhà. Để tìm được nhà mà thuê còn khó hơn đi kiếm việc nữa, vì cần 3 thư giới thiệu từ người cho thuê trước, cần gửi hợp đồng lao động, cần chứng minh tài chính và sao kê tài khoản ngân hàng, cần cạnh tranh với hàng vài chục người cùng điền đơn thuê nhà, cần phỏng vấn trực tiếp với người cho thuê nhà. Vậy nên để thuê được nhà cũng phải có hồ sơ đàng hoàng, tài chính ổn định.
Ai muốn thuê nhà vài tuần cũng có, nhưng phải trả theo giá airbnb, là giá cao gấp 5-10 lần giá thuê thông thường. Phòng cho thuê vài tháng cũng có, nhưng rất hiếm, và thường ở khu vực xa xôi, hay nhà rất cũ và xấu thì chủ nhà mới chấp nhận cho thuê vài tháng. Hoặc bạn sinh viên nào đi thực tập, về nghỉ hè thì may ra mới sublet cho thuê vài tháng.
Mấy tháng trước năm học mới, nếu vào các diễn đàn du học Úc, NZ, Châu Âu mọi người sẽ đọc thấy các bạn sinh viên đăng tin bấn loạn tìm phòng để thuê hàng ngày. Nhiều bạn tìm phòng từ lúc ở Việt Nam trước khi du học mấy tháng mà đến khi sang vẫn chưa tìm được phòng nào, vào năm học rồi vẫn vất vưởng ở hostel, một phòng có chục người ở chung, phải chấp nhận đi tàu xe hơn cả tiếng đồng hồ, sống ở thành phố nọ, học ở thành phố kia là chuyện bình thường.
Hồi mình làm nghiên cứu sinh ở New Zealand cũng phải chịu cảnh trầy trật tìm nhà để thuê, mình đã kể nhiều lần trên Facebook. Học bổng nghiên cứu sinh ba cọc, ba đồng, mình vẫn phải chịu rủi ro đứng ra ký hợp đồng thuê cả cái nhà, rồi tìm người thuê lại phòng không dùng trong nhà. Bao năm hai mẹ con sung sướng sống trong nhà của chính mình tại Phú Mỹ Hưng, đến lúc phải chịu cảnh thuê nhà và chia sẻ không gian với người khác như vậy cũng chẳng sung sướng gì, nhất là với hai con người chẳng quá gọn gàng, ngăn nắp như mình và ông con.
Có chuyện này chị KOL Trần Thu Hà nghe được từ một đứa thuê nhà chung với mình tên là Trân hồi ở New Zealand xong đi rêu rao, xuyên tạc một cách ngu ngốc cố ý từ năm ngoái đến giờ. Chuyện là tháng 2/2018, mình đứng ra thuê một ngôi nhà 3 phòng ngủ đẹp và mới ở Wellington, với hợp đồng 1 năm, đặt cọc 4 tuần tiền nhà, tức là đặt cọc 3200 NZD. Công ty cho thuê nhà này đồng ý cho mình tìm người thuê chung. Trân xin thuê phòng en suite ở dưới tầng 1 nhà mình, mình ký hợp đồng với nó như thế này:
“We agree to share the house at … street. Tran will take the en suite on the ground floor with a weekly rent of 280$, excluding other expenses.
“We agree to share the house at … street. Tran will take the en suite on the ground floor with a weekly rent of 280$, excluding other expenses.
The move in fees will be:
4 weeks of bond = 280$ x 4 = 1,120$
1 advance week of rent = 280$
350$ of non-refundable letting fee
Total = 1,750$
Tran will be renting the house long term and all the regular tenancy terms and conditions apply.
Start date: 25 March, 2018”.
Hợp đồng riêng giữa mình và Trân là hợp đồng dài hạn, tất cả các điều khoản trong hợp đồng thuê nhà gốc với chủ nhà đều áp dụng.
Đến ngày 19/6/2018, sau khi đi du lịch về, Trân có bạn trai mới và email cho mình báo là sẽ dọn ra và đòi lại tiền cọc. Mình bảo rằng hợp đồng dài hạn và áp dụng tất cả những điều khoản của hợp đồng thuê nhà gốc với landlord, tức là tới tháng 2/2019 mới hết hạn. Mình đã nhân nhượng bảo nó có thể tìm người khác thế chỗ, nếu tìm được người đàng hoàng, mình đồng ý cho thuê chung nhà thì mình sẽ trả lại nó cọc. Nhưng nó không tìm người, không trả tiền điện, ga, không trả tiền vệ sinh, cứ thế dọn ra khỏi nhà. Ai từng đi thuê nhà hẳn đều biết nếu đã đồng ý thuê, đóng tiền đặt cọc mà không dọn vào ở cũng đã phải chịu mất cọc rồi, chứ đừng nói là đã ở 3 tháng xong dọn ra sớm, không tuân thủ hợp đồng, để lại một bãi chiến trường trong nhà.
Ngày 12/7/2018, mình viết email dưới đây, nhắc Trân đóng các khoản tiền còn nợ, nhưng nó im. Mình quá bận và căng thẳng với cái luận án, nên không theo nó tới cùng, giờ nó lại quay ra cắn ngược mình.
Tran,
1. You are still responsible to pay the rent for your room until a new tenant is found. That’s a common term in any tenancy agreement.
2. Please pay the bills: 9 weeks x $20 + 5 weeks x $50 = $430. The last 5 weeks bills were high because the electricity jumped when you were living there with your heater on all the time.
3. Please clean up the carpet in your room and in the living room. The dirty area outside of the wardrobe in the en suite was the new dirt you made. I request you hire a professional carpet cleaner to come and clean it.
4. Please return my stuff you took away: 1 deck chair, 1 big plastic box (with one side cracked), 5 plastic box lids, 2 folks.
Deadline for all the above: Sun 15 July, 2018.
Trân đã chuyển ra khỏi nhà, chạy làng không trả tiền còn nợ và lấy cắp đồ của mình. Nó viết thư cho landlord bảo họ bắt mình trả nó tiền cọc, nhưng người ta bảo chúng mày tự giải quyết đi.
Mùa đông 2018, mình căng thẳng vì mưa gió bão bùng triền miên, vì cái luận án đau đầu, nhức não, vì áp lực sắp hết thời hạn 3 năm không còn học bổng nghiên cứu sinh của trường nữa, nên mình quyết định chuyển về Việt Nam để làm tiếp luận án, chấp nhận trả nhà trước thời hạn, chịu phạt 3200 NZD tiền cọc.
Bài học thuê nhà chung sẽ muôn hình vạn trạng. Và đây là một trong những bài học như thế, với cả người đứng ra ký hợp đồng lead tenant, và người thuê chung sub tenant. Lead tenant đừng vì cần người thuê để chia sẻ chi phí mà nhắm mắt cho người vớ vỉn thuê chung nhà. Người sub tenant ngừng ảo tưởng đi thuê nhà mà không chịu những điều khoản, thông lệ hiển nhiên, và chia sẻ rủi ro cùng lead tenant, ngừng điêu chác và xuyên tạc vớ vỉn.
Trân sau đó nhân vụ chị KOL chơi bẩn, hèn hạ, tung hê chuyện riêng của con mình lên Facebook cũng vào té nước theo mưa, đưa cho chị KOL một vài chi tiết bóp méo để chị KOL tiếp tục xuyên tạc rằng mình phải hầu tòa ở New Zealand về chuyện nhà cửa này. Người đáng ra cần phải kêu Trân ra tòa là mình. Giờ chị KOL ở Úc rồi mà còn tiếp tục dựng chuyện vin vào mấy chi tiết tầm phào, vớ vỉn này thì mình sẽ chơi tiếp với chị kiểu Úc. Nếu chị ngu thực sự, không phân biệt được cái lọ với cái chai thì tôi sẽ dạy cho chị biết, nhé.
Trân sau đó nhân vụ chị KOL chơi bẩn, hèn hạ, tung hê chuyện riêng của con mình lên Facebook cũng vào té nước theo mưa, đưa cho chị KOL một vài chi tiết bóp méo để chị KOL tiếp tục xuyên tạc rằng mình phải hầu tòa ở New Zealand về chuyện nhà cửa này. Người đáng ra cần phải kêu Trân ra tòa là mình. Giờ chị KOL ở Úc rồi mà còn tiếp tục dựng chuyện vin vào mấy chi tiết tầm phào, vớ vỉn này thì mình sẽ chơi tiếp với chị kiểu Úc. Nếu chị ngu thực sự, không phân biệt được cái lọ với cái chai thì tôi sẽ dạy cho chị biết, nhé.
