Hồi ức Du học sinh Kỳ 3: Du học sinh và chuyện bếp núc!
Cuộc sống của sinh viên quan trọng nhất là việc học đã đành, nhưng chuyện bếp núc cũng quan trọng không kém. “Có thực mới vực được đạo mà”. Thường thì khắp mọi nơi, chuyện này đều do các quán ăn sinh viên lo. Tuy nhiên, đối với đám du sinh vừa ra khỏi vòng tay gia đình, còn quen với thức ăn Việt thì có nhiều chuyện phải nói.
Khi chân ướt chân ráo đến Paris, tôi được sắp xếp vào một trường tạm dịch là “chuẩn bị cho đại học”. Chắc chỉ có nước Pháp mới có loại hình thức này. Tiếng Pháp gọi là classes préparatoires. Học sinh sau khi đậu tú tài thì thường vào đại học, nhưng bên Pháp có thể học tiếp tại các trường trung học. Học ở đây thêm 2 năm dự bị rồi thi tuyển vào các trường kỹ sư. Chính vì còn mài quần trong các trường trung học nên đám học sinh cũng còn mang tính chất “nhí nhố” chứ không nghiêm trang như sinh viên, và điển hình là xảy ra trong chuyện ăn uống.
Ở đại học thì mỗi đứa một mâm, chả ai đụng tới ai, nhưng ở trung học thì 10 đứa một bàn. Thức ăn được đưa vào thì lũ ngồi đầu hành xử như tay anh chị, nó xới tung đĩa thức ăn để tìm miếng to nhất. Đám VN như tôi lúc nào cũng hẩm hiu vớ phải miếng vừa xấu vừa nhỏ. Phải đợi đến nửa năm sau, khi có “vây cánh” hoặc nhiều đứa lầm lì như Lý Tiểu Long (đang là hiện tượng của thập niên 70) nên lũ nhóc Tây sợ thì mọi chuyện mới yên. Hồi ấy vừa buồn vì xa nhà, vì chưa biết nói tiếng Pháp rành nên chả ai còn thiết nghĩ đến chuyện giành ăn.
Sau năm đầu tiên, tôi chuyển sang học bên tuyến đại học nên cách ăn uống thay đổi hẳn, nhưng lúc này lại rơi vào một “tình cảnh” khác. Số là có nhiều món ăn, tụi sinh viên Tây nó cũng sợ huống chi đám du sinh VN. Có hai món thằng nào nghe thấy cũng chạy, đó là épinard ăn với xúc xích. Epinard (tiếng Anh là spinach) nó giống rau dền của mình nhưng thay vì luộc hay nấu canh thì họ nghiền ra rồi bỏ sốt hoặc bơ vào. Nhìn nó vừa nhão vừa nhớt lại ăn với xúc xích quenelle. Gọi là xúc xích vì hình thù nó giống xúc xích nhưng mà làm bằng bột. Hai thứ này ăn khỏi cần nhai, cứ đút vào miệng rồi nuốt. Món thứ hai là cũng là épinard nhưng ăn với hai quả trứng luộc chan thêm sốt. Cái này ăn cũng chẳng cần nhai. Hai món này vốn thường được dọn ra vào chiều thứ sáu, vì week-end nhà ăn đóng cửa nên đồ ăn có dư đổ cũng không uổng. Nhiều thằng sinh viên lội 3 cây số trời tuyết tới lại bỏ về vì nuốt không nổi. Lạ một cái là tôi rất thích hai món này. Gọi là thích thì không đúng lắm vì nếu không ăn thì chả còn gì để ăn. Trong phòng chỉ có vài mẩu bánh mì khô và cục bơ nên thà nuốt épinard còn hơn (có lẽ cũng muốn khỏe như Popeye chăng?!)
Ăn trong cư xá có một cái phiền là phải tự túc mỗi cuối tuần hoặc dịp nghỉ lễ. Quán ăn đóng cửa nên phải tự túc trong khi điều kiện bếp núc khó khăn. Suốt dãy phòng gần 30 đứa đủ mọi quốc tịch mà chỉ có 1 cái bếp 2 lửa. Muốn nấu nồi cơm phải lựa lúc không có ai chứ một mình bắt người ta đợi cũng ngại. Cư xá họ cấm nấu nướng trong phòng riêng vì tiết kiệm điện. Thỉnh thoảng họ bất chợt kiểm tra tịch thu bếp núc và các dụng cụ tiêu thụ điện nên tự nấu nướng chỉ quanh quẩn là trứng chiên hoặc các loại thức ăn chế biến sẵn như thịt muối (jambon hoặc xúc xích).
Có một hôm giám thị đi hè nên cả lũ xúm lại làm bếp. Có thằng đi chợ khoe mua được con gà giá rẻ. Mà rẻ thật, thường thì khoảng 15 quan một con, nó mua 10 quan mà lớn gấp đôi. Hóa ra đó là con gà mái dầu (gà đã đẻ nhiều lứa, đã lên chức bà cố), thịt nó dai còn hơn quai dép. Khủng khiếp hơn là trong phòng không có một cái nồi nào chứa nổi. Nồi thường thì chỉ đủ luộc hai, ba quả trứng. Nhét con gà mái dầu 2kg vào chân tay nó lọt cả ra ngoài, luộc xong phần dưới phải “trở mình” luộc phần trên. Chả nhớ nổi đã luộc bao nhiêu tiếng, đến lúc mang ra chặt gẫy cả dao. Cũng may lúc ấy còn trẻ, răng còn khỏe… chứ bây giờ mà gặm thì răng đi đằng răng, thịt đi đằng thịt!
Chuyện bếp núc trong cư xá còn khối giai thoại cười ra nước mắt. Hôm ấy có thằng bạn có “sáng kiến” làm mắm kho. Tiên sư nó! Thịt kho tụi ngoại quốc còn chạy mất dép nữa là mắm kho. Mùi nó xông lên nồng nặc cả hành lang và lan lên các tầng khác. Lũ sinh viên ngoại quốc hốt hoảng la như có chiến tranh, mình cuống cuồng lao vào bếp bưng cái nồi mắm đậy kỹ rồi lao ra ngoài chạy tuốt vào rừng giấu, cả nửa ngày sau mới dám mò về. Trong hành lang vẫn còn “thoang thoảng” mùi mắm. Hỏi ra mới biết thằng bạn khỉ gió này ngày xưa từng sống bên Miên.
Đời sống du sinh thập niên 70 phải nói rất là buồn. Thời ấy người Việt bên này rất ít. Hàng quán thì phải lội lên tới Paris đến tiệm Thanh Bình nằm trong khu Latin. Tiệm này nhỏ xíu, chỉ chừng 50 mét vuông. Đi lên lầu phải rón rén vì gỗ kêu răng rắc dưới chân. Chai nước mắm mắc còn hơn chai nước hoa (mình đoán thế vì có bao giờ mua đâu). Hàng hóa thì cực kỳ sơ sài và nghèo nàn. Để các bạn có một cái nhìn cụ thể thì cứ tưởng tượng khu Paris 13 không có Tang Frères, Paris Store cũng không có các tiệm ăn, quán xá của người Á châu. Nơi Tang Frères hiện nay là một nhà kho của SNCF (Công ty đường sắt Pháp), trong đó chỉ toàn nhà kho, tối tăm ẩm thấp và lạnh lẽo… cũng như cuộc sống của lũ sinh viên du học chúng tôi.
Phan Kim Bằng